Acıbadem Kemik İliği Merkezleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sıkça Sorulan Sorular

Kemik iliği (kök hücre) nakline hangi durumlarda ihtiyaç duyuluyor?

Çocuklarda kemik iliği nakli gerektiren hastalıklar

Kimler kök hücre nakli yaptırabilir? Kök hücre nakli yapılacak hastada aranan özellikler nelerdir?

Öncelikle kemik iliği nakil endikasyonu, hastayı tedavi eden hekim tarafından konur. Kemik iliği nakli için hekimler tarafından uygun görülen hastaların ayrıca fiziksel olarak yeterli performansı gösterebilmeleri, ağır enfeksiyon durumunda olmamaları ve özellikle de hastalıklarının aktif evrede olmaması naklin başarısını önemli ölçüde arttırır.

Kemik iliği nakli için Sağlık Bakanlığı’nın oluşturduğu bir hastalık listesi mevcuttur ve bununla ilgili yasal düzenlemeler vardır.

Nakilden sonra kemiğin ilik üretimi ne zaman başlar?

İlik naklinden sonra 10 – 14 gün arasında kemik iliği üretmeye başlar.

Nakil için gerekli olan hazırlıklar nelerdir?

Nakil kararının alınmasının ardından, alıcının nakil öncesi değerlendirmesinden geçmesi gerekiyor. Bu değerlendirmede hastanın nakli kaldırıp kaldırmayacağını belirlemede özel önem taşıyan birkaç tetkik yapılıyor. Nakil öncesi değerlendirmeler ayakta tedavi kapsamında, hepsinin aynı günde yapılmasına azami gayret gösterilerek kemik iliği nakil polikliniğinde yapılıyor.

Otolog ilik naklinin riskleri nelerdir?

Otolog kemik iliği nakli genel olarak en düşük riskli nakil türüdür. Bu nakil çeşidi özellikle Multiple Miyeloma ve Lenfoma çeşitlerinin ileri evrelerinde standart tedavi yöntemi haline gelmiştir. Nakildeki en önemli yan etki kullanılan kemoterapi ile ilgilidir. Nakil öncesinde hazırlık kemoterapisi alan hastalarda bazen hafif düzeyde bulantı ve kusma görülebilir. Kemoterapiden bir hafta sonra hastalarda kısa süren ateş ve ishal olabilir. Tüm bu yan etkiler genellikle hastalar tarafından rahat tolere edilebilmektedir. Otolog kemik iliği nakli olan hastaların %97-%99’u bu tedaviyi başarıyla tamamlayabilmektedir.

Tam uyumlu allojenik kemik iliği naklinin riskleri nelerdir?

Bu tip nakillerin hazırlık aşamasında çeşitli kemoterapi protokolleri kullanılmaktadır. Buna bağlı olarak kemoterapi ile ilişkili bulantı, kusma, ağızda yara, ishal ve yüksek ateş görülebilir.

Bahsedilen yan etkiler geçici olup hastanın genel sağlık durumunun nadiren ciddi şekilde bozabilmektedir.

Nakilden sonraki dönemde özellikle vericinin hücrelerinin alıcı hücrelerine karşı gösterdiği reaksiyon sonucunda GVHD (Graft Versus Host Disease) görülebilir. Bundan kaçınmak için nakil öncesinde hastalara çeşitli ilaçlar verilir veya hücre ayıklanması yapılır.

Allojenik nakil sonrası ilk 100 gün içinde hastalar her türlü enfeksiyona açık durumda olup, yakın takibe gereksinim duyarlar. 100. günden sonra 6. aya kadar yeni oluşmakta olan bağışıklık sistemi giderek kuvvetlenir ve nakilden sonraki 1. yılda normale yakın fonksiyon göstermeye başlar. Uzun vadede hastaların bir kısmında kronik GVHD gelişebilir.

Enfeksiyonlar içerisinde özellikle de CMV virüsü ve EBV virüsü önem teşkil eder. Bunlardan korunmak için uzun süre ilaç kullanımı gerekir.

Naklin tüm aşamaları başarılı olsa bile hastalığın geri gelme riski azalarak da olsa devam etmektedir.

Sinjenik ilik naklinin riskleri nelerdir?

Sinjenik nakil tek yumurta ikizleri arasında yapılan bir çeşit tam uyumlu allojenik kemik iliği naklidir. Genellikle düşük riskli bir nakil türüdür.

Bu tip nakillerde doku benzerliği yüksek olması nedeniyle alıcıdaki kanserli hücrelere karşı gelişmesi istenen reaksiyon daha düşük düzeyde kalabilir.

Haploidentikal ilik naklinin riskleri nelerdir?

Haploidentik kemik iliği nakli diğer nakil çeşitlerine göre daha fazla risk barındırmasına rağmen son dönemdeki teknolojik gelişmelerin sayesinde bu riskler tam uyumlu nakillere yaklaşmaktadır. Bu nakil türünde doku uyumu kısmi olması nedeniyle ilk aşamada naklin tutmasında sorunlar yaşanabilir.

Aynı sebeplerden dolayı ileri safhalarda ise GVHD diğer nakil türlerine göre daha sık görülebilir.

Tüm bunlara rağmen bu tip nakillerde başarı oranları artmakta ve hastalığın geri gelme ihtimali azalmaktadır.

Allojenik nakilde her kardeşin iliği uyumlu mudur? Nakilde verici seçimi nasıl yapılır?

Allojenik nakillerde tam uyumlu kardeş bulunma ihtimali dünyada %30 düzeyindedir.Bizim gibi geniş ailelerden oluşan toplumlarda bu oranın daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Tam uyumlu kardeş donörü olmayan hastalar için akraba dışı tam uyumlu donör taraması yapılabilir. Eğer akraba dışı donör bulunamazsa aile içinden yarı uyumlu donörden kemik iliği nakli yapılabilir.

Nakil işleminden önce hastaya ne gibi uygulamalar yapılır?

Hastanın daha önceki tedavileri için takılmış bir port veya kateter yoksa hastaya öncelikle genellikle boynundaki damarlardan santral venöz kateter takılır. Kateter takıldıktan sonra kemoterapi başlanabilir. Otolog nakil öncesi uygulanan kemoterapiye 'hazırlık rejimi' denilmektedir. Erken dönemde verilen ilaçlara bağlı bulantı, kusma, iştahsızlık, tat alamama, çarpıntı, vücutta kızarıklık gibi yan etkiler görülebilmekle beraber bu durumları önlemek için etkili ilaçlar kullanıldığından, hazırlık döneminde hasta, genellikle büyük bir problem yaşamaz.

Nakil hastaları için gerekli olan kateter, şu işlemler için kullanılabiliyor:

Kemik iliği kimlerden alınabilir? İlik veren kişide herhangi bir yan etki görülür mü?

Kordon kanı, hastalığın tedavisine uygun olduğu sürece herkesten alınabilir.

İkinci kaynak ise hastanın kardeşlerinden, akrabalarından veya akraba dışı kimselerden alınan kök hücre nakli yani "alloejeneik nakil" olur. Bazı hastalıkların tedavisinde ise hastanın kemik iliği kullanılır. Buna da "otolog nakil" denir. Sıkça rastlanmamasına karşın, bir başka nakil türü de "sinjenik nakil" olarak adlandırılır. Bu da ikiz kardeşlerden birisinin diğerine kök hücre vermesi anlamına gelir. Kardeşten kardeşe kemik iliği naklinde uygunluk oranı Türkiye'de yüzde 25 iken, yurt dışında yüzde 18-20 civarındadır. Ülkemizde akraba evliliği fazla olduğu için uygunluk oranı da yükselir.

Kemik iliği nakli hakkında, vericinin yapılan işlemden zarar göreceği gibi pek çok yanlış inanış bulunur. Karaciğer veya böbrek naklinden kaçınanlar olduğu gibi, bu yanlış bilgiler nedeniyle kemik iliğini vermek istemeyenlerde olur. Oysa işlemin vericiye bir zararı olmaz. Ancak, allojenik nakillerde 2 yaşından küçük ve 60 yaşından büyük olanlar kemik iliği için verici olarak kabul edilmez.

Türkiye’de hematopoetik kök hücre nakli tedavisi olması gereken hastalar için Kemik İliği Bankası oluşturulması amacıyla oluşturulan, Türkiye Kök Hücre Koordinasyon Merkezi tarafından yürütülen TÜRKÖK projesi kapsamında, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Türk Kızılayı işbirliğinde gerçekleştirilen bağışlar için, 18-50 yaş arasında, bilgilendirilmiş ve onam vermiş olan sağlıklı bireyler (Hepatit B, Hepatit C ve Sifiliz hastalığı geçirmemiş olmak, kanser, HIV ( AIDS ) tanısı almamış olmak) Türkiye çapındaki Kızılay Merkezleri aracılığıyla kök hücre bağışında bulunabilirler.

Kemik iliğini almadan önce kişinin kan sayımına ve kan değerlerine bakılır. Genel sağlık durumundan emin olmak için karaciğer, böbrek ve kanında herhangi bir hastalık olup olmadığına dair testler yapılır.

Kök hücre toplama işlemi ameliyathanede gerçekleştirilir. Özel iğnelerle, kalça kemiğinin hemen üstünden girilerek, kemik iliğindeki tüm kan hücreleri alınır. Yaklaşık bir ünite olan bu kan, kök hücrelerinin ayrıştırılması için laboratuvara götürülür. Aferez cihazı ile kök hücreler ayrıştırılır. Sayımı yapılıp, ne kadarının canlı olduğu saptandıktan sonra, verilecek kişi için uygun sayıda olup olmadığı hesaplanır. Eğer uygunsa nakil için hazırlık yapılır. Vericinin kemik iliği ise kendisi için yeniden üretime başlar.

Doku uyumu nedir?

Doku ve organ nakilleri açısından hasta ve donörün uyumlu olduğunu gösteren sisteme HLA sistemi adı verilir. HLA sisteminde A, B, C ve DR bölgeleri bu amaçla analiz edilir. Hasta ve donörün tamamen uyumlu olması durumunda tüm HLA bölgelerindeki rakamlar birbiriyle aynı görülür.

Yapılan nakil sırasında, iliğin vücut tarafından reddi mümkün müdür?

Nakilden sonraki ilk iki hafta içerisinde kemik iliği üretime geçmez ise verici iliğinin alıcı tarafından reddi düşünülür. Allojenik nakil çeşitlerinde nakil türüne göre bu oran %5 ile %12 arasındadır. Otolog nakillerde böyle bir sorunla neredeyse hiç karşılaşılmamaktadır.

Nakil işleminden sonra hastalığın tekrarlama olasılığı var mıdır?

Her nakilden sonra hastalığın geri gelme ihtimali vardır. Altta yatan hastalığa göre bu olasılıklar değişkenlik gösterir.

İlik nakli bağışlamak için ne yapmalıyım?

Türkiye’de hematopoetik kök hücre nakli tedavisi olması gereken hastalar için Kemik İliği Bankası oluşturulması amacıyla oluşturulan, Türkiye Kök Hücre Koordinasyon Merkezi tarafından yürütülen TÜRKÖK projesi kapsamında, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Türk Kızılayı işbirliğinde gerçekleştirilen bağışlar için, 18-50 yaş arasında, bilgilendirilmiş ve onam vermiş olan sağlıklı bireyler (Hepatit B, Hepatit C ve Sifiliz hastalığı geçirmemiş olmak, kanser, HIV ( AIDS ) tanısı almamış olmak) , Türkiye çapındaki Kızılay Merkezleri aracılığıyla kök hücre bağışında bulunabilirler.

İlik naklinin başarı oranı nedir?

Otolog naklin başarı oranı en yüksek olmasına rağmen gerçekçi ve kalıcı tedavi yanıtları allojenik nakil türlerinde görülür.

Otolog nakillerde erken dönemde sağ kalınma oranı %97’den yüksektir.

Tam uyumlu allojenik nakillerde bu oran genellikle %85’in üzerindedir.

Haploidentik nakillerde ise %80 civarındadır.

Nakillerin uzun vadedeki başarısı altta yatan hastalığa ve alıcı- verici uyumsuzluk reaksiyonlarıyla yakından ilişkilidir.

İlik nakli yapılan hastanın bakımında nelere dikkat edilmelidir?

Öncelikle hastaların potansiyel enfeksiyon kaynaklarından uzak tutmak gerekir. Bunun dışında kişisel bakım ve hijyenlerin en üst seviyede olması gerekir.

Yaşadıkları ortamda enfeksiyona zemin hazırlayacak unsurların bulunmaması gerekmektedir.

Ayrıca hastanın sağlıklı ve taze gıda ürünlerini kullanması da önem arz etmektedir.

İlik naklinin maliyeti nedir?

Ülkemizde Kemik İliği Nakli hizmeti SGK tarafından karşılanmakta olup hasta veya donörlerden herhangi bir fark talep edilmemektedir.

Acıbadem Hastanelerinde SGK kapsamında kemik iliği (kök hücre) nakli yapılıyor mu?

Acıbadem Sağlık Grubu’na bağlı 4 Kemik İliği Nakli Merkezi’nde (Acıbadem Kozyatağı – Yetişkin Kemik İliği Nakli - ile Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi ve Acıbadem Adana Hastanesi –Pediyatrik Kemik İliği Nakli- SGK kapsamında kemik iliği (kök hücre nakli) yapılmaktadır.

Kemik İliği Nakli SözlüğüKemik İliği Nakli Sözlüğü

Kemik İliği Nakli MerkezlerimizKemik İliği Nakli Merkezlerimiz


Acıbadem Sağlık Grubu

Acıbadem Sağlık Grubu
Websitemizde yer alan bilgiler Acıbadem Hayat Yayın Kurulu tarafından oluşturulmuştur. Bu bilgiler tedavi edici amaç taşımamaktadır. Güncelleme Tarihi 04.11.2016